شده نيست . تحرير دست‌نويس آن ظاهرا در 1840 پس از كناره‌گيرى از خدمت مؤسسه آغاز شده و در اوايل سال بعد به اتمام رسيده است « 1 » . اين اثر شامل 221 برگ دو صفحه‌اى است كه به دقت تحرير شده و به نوعى قسمت اعظم تاريخ رشيدى را دربر مىگيرد . اما از نظر ويژگى با آن تفاوت بسيار دارد ؛ مؤلف در مواردى خود را كاملا بر ترجمه مسلط نموده و از متن برداشت دقيقى كرده ، و براى تهيهء ترجمه‌اى كه ظاهرا قصد انتشار آن را داشته ، رنج بسيار برده است ؛ در مواردى ديگر ، عبارات مفصل - گاهى تمام برگ‌ها - كم و بيش به اختصار ، خلاصه شده ؛ و در مواردى نيز يادداشت‌ها و عناوينى به كار رفته كه صرفا براى نشان دادن شيوهء روايت مؤلف است ؛ و در نهايت فصول قابل توجهى از كتاب در بسيارى از موارد كلا حذف شده است . بنابر اين سند مذكور هرچند كه نمىتواند ترجمهء تاريخ رشيدى محسوب گردد ، اما بسيار ارزشمند است . البته پس از آشنايى نزديك با آن ، به نظرم مىرسد كه در تهيه نسخه مذكور ، به ترجمه كامل تاريخ رشيدى به انگليسى كمتر از آثار ديگر و بيشتر به منظور معينى نظر داشته است . به هيچوجه مشخص نيست كه آيا آقاى ارسكين در نظر داشته تاريخ رشيدى را در لباس انگليسى منتشر كند يا نه ، اما در رابطه با نسخه خطى موزه بريتانيا ويژگىهايى وجود دارد كه موجب شده حدس بزنم كه هدف از آن بيشتر بررسى اوليه براى تكميل دومين اثر مهمش - تاريخ هند در دورهء مغولان « 2 » - بوده كه جلدهاى اول و دوم ( تنها مجلداتى كه تا به حال به اتمام رسيده ) آن در 1854 منتشر گرديد . اولا عبارات يا فصول تاريخ رشيدى ، به تاريخ خانان مغول و مذاكرات آنها اختصاص دارد كه در نسخه خطى به طور كامل ترجمه شده است . ثانيا نه تنها از تاريخ رشيدى غالبا در دو جلد تاريخ [ هند در دورهء مغولان ( م ) ] نام برده شده ، بلكه در بخش‌هاى متعددى از آنها ، عباراتى را مىتوان پيدا كرد كه كلمه به كلمه از نسخهء خطى رونويسى گرديده و مؤلف در مقدمه‌اش اظهار مىدارد كه اطلاعات وى در مورد مغولان و شرح وقايع تاريخى آنها ، عمدتا بر

--> ( 1 ) . از يادداشت‌هاى حاشيه چنين برمىآيد كه تحرير آن در 4 ژانويه به اتمام رسيده است . شمارهء راهنماى اين نسخهء خطى در موزهء بريتانيا ، عبارت است از : ; 612 , 26 . dda . ( 2 ) . . sluhgom eht rednu aidni fo yrotsih eht